LOOP: Pronatie – schadelijk? Ontdek het hier

Loopstijlanalyse

Misschien heb je ooit een "loopstijlanalyse" laten doen waarbij je enkel van achteren werd gefilmd tijdens het lopen?

In veel hardloopwinkels is dit jarenlang gebruikelijk geweest. De bedoeling van de video was om te zien hoe je enkel beweegt tijdens het lopen – vooral in de landingsfase. Er werd gekeken naar pronatie en op basis daarvan hardloopschoenen gekozen. Verschillende studies tonen echter aan dat dit niet de beste aanpak is voor schoenkeuze. Daar komen we op terug. Maar laten we eerst het begrip "pronatie" uitleggen.

Wat is pronatie?

Pronatie is een beweging die plaatsvindt in voet/enkel tijdens lopen. Het is geen aandoening en op zich niets ernstigs, al geloven velen dat wel.

Pronatie is de gecombineerde (en eigenlijk complexe) beweging die optreedt bij eversie, abductie en dorsaalflexie in het enkelgewricht. Sorry voor de vaktermen, maar dit is de meest nauwkeurige uitleg.

In eenvoudige taal is pronatie de beweging waarbij de enkel "inwaarts kantelt" tijdens het lopen. Misschien heb je daar wel eens van gehoord?

Hier kun je een video zien van de pronatiebeweging:

Wanneer je loopt en je voet de grond raakt, wordt de grond beïnvloed door een bepaalde kracht, en de grond beïnvloedt de voet (en de rest van het lichaam) met een even grote maar tegengestelde kracht. Deze kracht moet het lichaam proberen te "absorberen", en dat gebeurt met de hulp van spieren, pezen, botten en gewrichtsbanden. De spieren en pezen die werken over enkel-, knie- en heupgewricht nemen het grootste deel van de belasting op zich. Daarom zijn deze structuren ook vaak vatbaar voor blessures.

De pronatiebeweging in de enkel is een volledig natuurlijk onderdeel van het "schokdempingssysteem" van het lichaam, net als de buiging in de knie en heup.

Veroorzaakt pronatie tijdens het lopen blessures?

Een van de argumenten die je misschien hebt gehoord als je een loopstijlanalyse overweegt, is dat als je "overproneert" je een stabiele pronatieschoen nodig hebt, anders loop je meer risico op blessures.

Die mythe wordt nu volledig ontkracht door de onderzoekers achter het nieuwste en meest uitgebreide onderzoek op dit gebied. Een Amerikaanse onderzoeksgroep heeft alle wetenschappelijke studies over de relatie tussen hardloopschoenen en blessures onderzocht en zij wijzen op het volgende:

"… Daarnaast suggereert het huidige bewijs dat mediale boogtechnologie of het beheersen van pronatie niet de blessure vermindert zoals ooit werd gedacht.”

Ze gaan zelfs verder en concluderen:

"… Deze bevindingen suggereren dat het aanbevelen van schoenen op basis van statische voetpositie of mate van achtervoet-eversie tijdens de standfase van het hardlopen momenteel niet in de meeste gevallen ondersteund wordt en dat het beperken van voetbeweging door bewegingscontroleschoenen zelfs schadelijk kan zijn.”

Samenvattend hebben de onderzoekers de volgende aanbeveling:

"De beste algemene aanbeveling op basis van beschikbaar bewijs en met het minste risico op schade is om een schoen aan te bevelen die lichtgewicht, comfortabel is en zo min mogelijk pronatiecontrole-technologie heeft.”

Hoe kies je dan je volgende schoen?

Volgens het reviewonderzoek is er niet veel om over te twijfelen. Bij het kiezen van schoenen is het belangrijkste dat de schoen comfortabel is en zo licht mogelijk (met behoud van het comfort dat je wenst).

Verder wordt aangeraden om eerst de mogelijkheden binnen neutrale schoenen te verkennen, omdat schoenen met pronatiecontrole over het algemeen niet aan te raden zijn!

Heb je je hele leven in pronatieschoenen gelopen?

Een pronatieschoen biedt op een andere manier ondersteuning dan een neutrale schoen, wat betekent dat een overstap naar een neutrale schoen betekent dat sommige spieren harder moeten werken dan ze gewend zijn. Dat is op zich niet verkeerd, maar het betekent dat er een reëel risico bestaat dat deze spieren niet zo sterk zijn als je andere "loopspieren".

Dit betekent niet dat je niet in neutrale schoenen mag lopen - maar het betekent dat het waarschijnlijk een goed idee is om de neutrale schoen in kleine doses te introduceren en de hoeveelheid geleidelijk te verhogen. Op die manier geef je mogelijk "zwakke spieren" de kans om bij te blijven, wat het risico op overbelastingsblessures zou moeten verminderen.

Samenvattend advies voor het kiezen van hardloopschoenen

Met bovenstaande in gedachten, heb je hier 2 goede tips bij het kiezen van hardloopschoenen :

Neem de tijd en verhoog de hoeveelheid geleidelijk in je nieuwe schoenen - luister naar je lichaam!
Kies een schoen die comfortabel, licht en met zo min mogelijk pronatiesteun/stabiliteit is.

Referenties

Agresta C, Giacomazzi C, Harrast M, Zendler J., Running Injury Paradigms and Their Influence on Footwear Design Features and Runner Assessment Methods: A Focused Review to Advance Evidence-Based Practice for Running Medicine Clinicians, (2022)
Menéndez C, Batalla L, Prieto A, Rodríguez MÁ, Crespo I, Olmedillas H., Medial Tibial Stress Syndrome in Novice and Recreational Runners: A Systematic Review, (2020)
Nigg BM, Baltich J, Hoerzer S, Enders H., Running shoes and running injuries: mythbusting and a proposal for two new paradigms: 'preferred movement path' and 'comfort filter', (2015)