In dit artikel verwoordt eliteloper Jacob Simonsen wat veel lopers kennen, maar zelden bespreken: wat er mentaal gebeurt als je lichaam wil stoppen en wat er nodig is om toch door te gaan? Jacob is o.a. Deens recordhouder op de marathon en halve marathon.
Lopen is meer dan alleen fysiek
Wanneer mensen mij vragen wat het belangrijkste is in marathonlopen, verwachten ze vaak dat ik praat over VO2-max, kilometers of fysiologie. En natuurlijk is dat belangrijk. Maar hoe verder ik in de sport kom, en hoe meer marathons ik heb gelopen, hoe meer ik ervan overtuigd ben dat het mentale minstens zo bepalend is als het fysieke. Het fysieke geeft je de capaciteit, maar de mentale aspecten bepalen of je op je volle potentieel kunt lopen. Voor mij gaat het mentale in elitelopen niet over roekeloosheid of constante motivatie. Het gaat meer om het navigeren door druk, twijfel, vermoeidheid en verwachtingen.
Een van de belangrijkste dingen die ik heb geleerd, is de vaardigheid om te focussen op wat ik kan controleren. Tijdens een marathon zijn er duizend dingen die fout kunnen gaan, en net zoveel gedachten die door je hoofd gaan. Je lichaam doet pijn, het weer verandert, en het tempo voelt plotseling te zwaar. Als je te ver vooruit begint te denken of de hele situatie midden in de race analyseert, kan het snel mentaal overweldigend worden.
Daarom probeer ik het vaak heel concreet te maken: het volgende drinkstation, de volgende kilometer, het ritme vasthouden, de groep volgen. Het mentale werk wordt op die manier bijna praktisch. In plaats van aan de hele race te denken, denk ik aan mijn volgende tussendoel.
Mentale kracht gaat ook over nee zeggen
Tegelijkertijd ervaar ik ook dat lopen het tegenovergestelde van controle kan zijn. Veel van mijn beste runs zijn die waarbij gedachten vrij mogen stromen. Waar ik niet denk aan studie, werk of plannen. Lopen is al jaren een vrijplaats voor mij. Een plek waar mijn hoofd tot rust kan komen. Ik denk dat het belangrijk is om daar meer over te praten. Topsport wordt vaak als extreem intens gepresenteerd, maar mentale kracht gaat ook over herstel. Over kunnen loslaten. Als je constant mentaal 'aan' staat, brand je vroeg of laat op.
Ik heb ook geleerd dat topsport compromissen vereist. Ik heb geprobeerd het leven als eliteloper te combineren met geneeskundestudie en gezinsleven, en dat betekent eerlijk gezegd dat je nooit het gevoel hebt dat je alles perfect doet. Er zal altijd iets zijn dat je niet volledig kunt prioriteren. Dat kan mentaal zwaar zijn, omdat je constant voelt wat je mist. Maar ik denk dat een groot deel van het mentale werk bestaat uit het accepteren daarvan. Begrijpen dat je niet overal 100 procent aanwezig kunt zijn. Prioriteren en plannen worden hier een belangrijke factor.
Voor mij heeft het betekend dat ik heel bewust moet zijn over hoe ik mijn tijd en energie gebruik. Wanneer je topsport combineert met studie en gezinsleven, werkt het dagelijks leven niet zonder structuur. Training, herstel, studie en sociale relaties moeten constant in balans zijn, en sommige periodes vereisen dat je één ding hoger prioriteert dan iets anders. Het is niet altijd makkelijk, omdat je vaak het gevoel hebt dat je meer zou moeten kunnen. Maar ik heb inmiddels geleerd dat je nergens goed kunt presteren als je constant probeert alles perfect tegelijk te doen. Soms gaat mentale kracht daarom ook over het accepteren van je beperkingen en durven iets te laten vallen.
Alle (elite)lopers twijfelen – ook ik
Een van de moeilijkste mentale uitdagingen is zonder twijfel blessures. Wanneer je lichaam niet functioneert zoals je verwacht, komt de twijfel snel. Niet alleen over je vorm, maar over het hele proces. Ik heb periodes meegemaakt waarin de onzekerheid meer ruimte innam dan de blessure zelf. Voor mij helpt het om duidelijkheid te creëren. Een plan maken. Focussen op de volgende stap in plaats van alles waar je verderop bang voor bent. Anders kunnen de gedachten snel met je op de loop gaan.
Ik denk over het algemeen dat veel mensen mentale kracht in topsport verkeerd begrijpen. Het gaat niet om nooit moe of onzeker zijn. Alle topsporters twijfelen. Iedereen heeft periodes zonder energie. Maar doorzettingsvermogen en kleine stappen kunnen je helpen erdoorheen te komen.
Op die manier lijkt lopen eigenlijk veel op de rest van het leven. Je krijgt niet overal controle over. Maar je kunt werken aan je benadering ervan.
Voor mij is het mentale in elitelopen daarom niet één specifieke eigenschap. Het is de som van veel kleine dingen: discipline, geduld, flexibiliteit en het vermogen om ergens lang aan vast te houden. Ook als het moeilijk wordt.
Klaar voor je volgende grote race?
Ben je bezig met de voorbereidingen voor je volgende grote race, dan vind je hier , die je goed op weg kunnen helpen. Wil je in plaats daarvan je uitrusting updaten, dan kun je onze , en , die je helemaal naar de finish helpen.
